Zer da ?? Ezgaitasuna pertsonaren egoera baino ez da.Mugak ere bizi den inguruarekin zerikusia dute.Lehenik ikasleak dira eta ondoren ezgaitasunak dituzten pertsonak.
EZGAITASUNEN EZAUGARRIAK
Ezgaitasunak dituzten pertsonen taldea oso anitza da :
· Nabarmenak edo ikustezinak · Arinak edo larriak ·Bakarrekoak edo eratorrikoak ·Jaiotzetikoak edo iraunkorrak
definizioak:
-Urritasuna: egitura edo funtzio psikologiko,fisikologiko edo anatomien galera edo kaltea.¡ -Ezgaitasuna:gaitasunen murrizketa edo ausentzia urritasun batek sortarazten duenean . - Minusbalitasuna: urritasun edo ezgaitasun baten ondorioz, pertsona zehatz bat duen egoera desabantailatsua, eta honen ondorioz bere kasuan . MINUSBALITASUNA Osasunaren mundu erakundeak (ome)minusbalitasuna horrela definitzen du : " urritasun edo minusbalitasun baten ondorioz , indibiduo zehatz batentzako egoera eragozgarria , zeinek bere kasuan ohizkoak diren eginzkizunak murriztu edo eragozten duena (adinaren , sexuaren eta kultur alderdiaren arabera ". Minusbalitasun hiru mota daude : fisikoa,psikikoa eta adimenezkoa. Mota bakoitza gradu ezberdinetan agertu ahal da eta , halaber pertsona bakoitzak aldi berean minusbalitasun mota bat baino gehiago izan ditzake .Beraz,egoera berezia duten pertsona ugari daude. Pertsona hauek , beren egunerokotasunean oztopo askori aurre egin behar diete .Hortaz, herritarren esku dago hauek gizartean sartzen laguntzea,traba horiek apurtuz .Down Sindromea edo 21 trismoia .21.krosmosoma parean hiru kromosoma agertzearen ondoriozko asaldura genetikoa da, eta bere ezaugarri nagusia, adimenaren atzerapena da. TETRAPLEJIA Zangoak ditu kaltetuta. Bizkarrezur muinak bizkarraldean edo gerrialdeanizandako lesioen ondorioz MONOPLEJIA -Gorputz adar bakarra du kaltetuta. -Gihar atrofia ematen da. HEMIPLEJIA -Gorputzaren erdia-eskuinaldea edo ezkerreko-du kaltetuta. -Erdialde batean besoa,zangoa eta aurpegia kaltetzen da. -Infartuen edo kaltetutako erdialdearen kontrako garun aldean izandako arazoen ondorioz normalean. BIZKARREZUR -Arrazoiak:Jaiotzetik ematen da. Ornoenatzealdeko arkuen itxiduran gertatzen den alterazio bat da. Muina bizkarrezurretik kampo geratzen da(muineko ihesa). EZGAITASUN PSIKIKOAK AUTISMOA Autismoa haurtzaroko gaixotasun bat da; beste pertsonekiko harreman eskasia nabarmenak dituena.Bere sintomak 2-5 urte bitartean agertzen dira;adin horretan ume autisten gurasoak lehenagotik hasi dira konturatzen bere umea "arraroa" dela.Ume autistak onegiak izan ohi dira, ia inoiz ez dute negarrik egiten edo ez dira urduritzen, eta beren sehaskan luze egon daitezke, lasai-lasai,bakarrik egon arren.Beren gurasoen aurrean "distraituta" bezala egoten dira eta ez diete haien maitasun-ekintzei erantzuten.Mintzaira-problemak, gutxi-asko grabeak, edukitzen dituzte ume autistek.Batzuetan mintzaira ez da batere garatzen; beste batzuetan, berriz, umea hitz egiten hasten da, baina 2 urte beteta, hortxe geratzen da ez atzera eeta ez aurrera.Mintzairak ongi eboluzionatzen duen kasuetan ere, ez da normal garatzen eta hizkera monotonoa izan ohi da.Edozein aldaketak duen bidean aldaketatxoren batek, edota etxean zerbait lekuz aldatzeak, larritasun eta estutasun handia sortzen die. Zer egin ume autistekin? Errehabilitazio-programaren helburua hau da:gaitzak jota dagoen ume bakoitzak bere gaitasun edo ahalmenpotientzialik handiena lortzea.Ume autista bakoitza programa indibidualizatua behar du;teknikariek gurasoekin batera prestatutako programa,aldizka-aldizka berrikusiko dena.Normalean bost dira landu beharreko arlorik funtsezkoenak:eguneroko bizimoduarekin lotuta iharduerak (jatea, garbitzea, jatea, higienea eta norberaren autonomia pedagogia espezializatua, komunikatzeko gaitasuna lantzea (edo ikastea,behar izanez gero),sozalizazioaeta jokabidearen normalizazioaeta okupaziozko terapia.
KATU MAURRAREN SINDROMEA SER DEN
Sindromehau ez da oso ezaguna.Gaixotasun hau bosgarren kromosomaren beso bat txikiagoa denean sortzen da, gaixo gehienak emakumeak izaten dira eta sindrome hau duten pertsonak umeak direneanjakiten da bere aurpegiaren itxuraz aparte haien negarra katu baten maurra dirudielako.Minusbalitasun hau oso ezagutua da gaur egungo gizartean eta, esan ahal dugu, guztiok ikusi dugula horrelako ume bat baino gehiago, batez ere, beren ezaugarri fisikoak oso erakargarriak direlako. Gainera, zorionez, askok izan dugu haiekin elkartzeko aukera, haien bizimodua hobeto ezagutuz, eta haiengandik ikasiz.
Zer da ??
Ezgaitasuna pertsonaren egoera baino ez da.Mugak ere bizi den inguruarekin zerikusia dute.Lehenik ikasleak dira eta ondoren ezgaitasunak dituzten pertsonak.
EZGAITASUNEN EZAUGARRIAK
Ezgaitasunak dituzten pertsonen taldea oso anitza da :
· Nabarmenak edo ikustezinak
· Arinak edo larriak
·Bakarrekoak edo eratorrikoak
·Jaiotzetikoak edo iraunkorrak
definizioak:
-Urritasuna: egitura edo funtzio psikologiko,fisikologiko edo anatomien galera edo kaltea.¡
-Ezgaitasuna:gaitasunen murrizketa edo ausentzia urritasun batek sortarazten duenean .
- Minusbalitasuna: urritasun edo ezgaitasun baten ondorioz, pertsona zehatz bat duen egoera desabantailatsua, eta honen ondorioz bere kasuan .
MINUSBALITASUNA
Osasunaren mundu erakundeak (ome)minusbalitasuna horrela definitzen du : " urritasun edo minusbalitasun baten ondorioz , indibiduo zehatz batentzako egoera eragozgarria , zeinek bere kasuan ohizkoak diren eginzkizunak murriztu edo eragozten duena (adinaren , sexuaren eta kultur alderdiaren arabera ".
Minusbalitasun hiru mota daude : fisikoa,psikikoa eta adimenezkoa. Mota bakoitza gradu ezberdinetan agertu ahal da eta , halaber pertsona bakoitzak aldi berean minusbalitasun mota bat baino gehiago izan ditzake .Beraz,egoera berezia duten pertsona ugari daude.
Pertsona hauek , beren egunerokotasunean oztopo askori aurre egin behar diete .Hortaz, herritarren esku dago hauek gizartean sartzen laguntzea,traba horiek apurtuz .Down Sindromea edo 21 trismoia .21.krosmosoma parean hiru kromosoma agertzearen ondoriozko asaldura genetikoa da, eta bere ezaugarri nagusia, adimenaren atzerapena da.
TETRAPLEJIA
Zangoak ditu kaltetuta.
Bizkarrezur muinak bizkarraldean edo gerrialdeanizandako lesioen ondorioz
MONOPLEJIA
-Gorputz adar bakarra du kaltetuta.
-Gihar atrofia ematen da.
HEMIPLEJIA
-Gorputzaren erdia-eskuinaldea edo ezkerreko-du kaltetuta.
-Erdialde batean besoa,zangoa eta aurpegia kaltetzen da.
-Infartuen edo kaltetutako erdialdearen kontrako garun aldean izandako arazoen ondorioz normalean.
BIZKARREZUR
-Arrazoiak:Jaiotzetik ematen da.
Ornoenatzealdeko arkuen itxiduran gertatzen den alterazio bat da.
Muina bizkarrezurretik kampo geratzen da(muineko ihesa).
EZGAITASUN PSIKIKOAK AUTISMOA
Autismoa haurtzaroko gaixotasun bat da; beste pertsonekiko harreman eskasia nabarmenak dituena.Bere sintomak 2-5 urte bitartean agertzen dira;adin horretan ume autisten gurasoak lehenagotik hasi dira konturatzen bere umea "arraroa" dela.Ume autistak onegiak izan ohi dira, ia inoiz ez dute negarrik egiten edo ez dira urduritzen, eta beren sehaskan luze egon daitezke, lasai-lasai,bakarrik egon arren.Beren gurasoen aurrean "distraituta" bezala egoten dira eta ez diete haien maitasun-ekintzei erantzuten.Mintzaira-problemak, gutxi-asko grabeak, edukitzen dituzte ume autistek.Batzuetan mintzaira ez da batere garatzen; beste batzuetan, berriz, umea hitz egiten hasten da, baina 2 urte beteta, hortxe geratzen da ez atzera eeta ez aurrera.Mintzairak ongi eboluzionatzen duen kasuetan ere, ez da normal garatzen eta hizkera monotonoa izan ohi da.Edozein aldaketak duen bidean aldaketatxoren batek, edota etxean zerbait lekuz aldatzeak, larritasun eta estutasun handia sortzen die.
Zer egin ume autistekin?
Errehabilitazio-programaren helburua hau da:gaitzak jota dagoen ume bakoitzak bere gaitasun edo ahalmenpotientzialik handiena lortzea.Ume autista bakoitza programa indibidualizatua behar du;teknikariek gurasoekin batera prestatutako programa,aldizka-aldizka berrikusiko dena.Normalean bost dira landu beharreko arlorik funtsezkoenak:eguneroko bizimoduarekin lotuta iharduerak (jatea, garbitzea, jatea, higienea eta norberaren autonomia pedagogia espezializatua, komunikatzeko gaitasuna lantzea (edo ikastea,behar izanez gero),sozalizazioaeta jokabidearen normalizazioaeta okupaziozko terapia.
KATU MAURRAREN SINDROMEA SER DEN
Sindromehau ez da oso ezaguna.Gaixotasun hau bosgarren kromosomaren beso bat txikiagoa denean sortzen da, gaixo gehienak emakumeak izaten dira eta sindrome hau duten pertsonak umeak direneanjakiten da bere aurpegiaren itxuraz aparte haien negarra katu baten maurra dirudielako.Minusbalitasun hau oso ezagutua da gaur egungo gizartean eta, esan ahal dugu, guztiok ikusi
dugula horrelako ume bat baino gehiago, batez ere, beren ezaugarri fisikoak oso erakargarriak direlako. Gainera, zorionez, askok izan dugu haiekin elkartzeko aukera, haien bizimodua hobeto ezagutuz, eta haiengandik ikasiz.